Duurzaam inkopen begint vaak met een simpele keuze. Stel je voor: je wasmachine gaat stuk. Dat gebeurt natuurlijk altijd op het verkeerde moment. Je hebt snel een nieuwe nodig, want de was stapelt zich op. Je kijkt op je bankrekening en ziet dat je budget 500 euro is.

Je gaat op zoek naar een nieuwe wasmachine. Online of in een winkel. Al snel ontdek je dat je met 500 euro een prima machine kunt kopen. Rapportcijfer 6,5. Voor vijftig euro meer staat er echter een wasmachine die net zo goed wast, maar de helft minder water en stroom verbruikt en twee jaar langer garantie geeft. De beste koop krijgt een rapportcijfer 9.

Wat doe je dan? Blijf je strikt binnen je budget, of haal je een klein bedrag uit een ander potje omdat je weet dat deze keuze op de lange termijn voordeliger is?

Duurzaam inkopen in organisaties

In mijn werk kom ik nog regelmatig inkopers tegen die niet verder mogen kijken dan hun eigen budget. Zij kiezen dus voor de eerste optie. Dat is opvallend, want in hun privésituatie zouden ze waarschijnlijk wél voor de tweede optie gaan.

De aanschafprijs is iets hoger, maar de totale kosten over de hele levensduur zijn lager. Bovendien is de keuze beter voor het milieu.

Dat is precies waar duurzaam inkopen om draait: niet alleen kijken naar de aanschafprijs, maar naar de totale waarde van een product of dienst. Inclusief gebruik, energieverbruik en maatschappelijke effecten.

Budgetten als rem op verandering

Toch blijkt het in veel organisaties lastig om op die manier te denken. Budgetten zijn vaak strak afgebakend. Overschrijden is niet toegestaan.

“Thuis kan ik met budgetten schuiven,” hoor ik inkopers vaak zeggen. “Maar binnen deze organisatie werkt dat niet zo.”

Misschien ligt daar wel een belangrijke reden waarom verduurzaming in veel organisaties zo langzaam gaat. Budgetten zijn verzuild en afdelingen kijken vooral naar hun eigen financiële kader.

Wat zou het helpen als organisaties iemand op directieniveau verantwoordelijk maken voor deze afwegingen. Iemand die niet alleen naar kosten kijkt, maar naar maatschappelijke waarde. Een bestuurder die duurzaamheid serieus meeneemt in alle beslissingen.

Duurzaam inkopen bij sociale ondernemingen

In Nederland staan ongeveer een miljoen volwassenen langs de kant van de arbeidsmarkt. Zij doen om verschillende redenen niet mee en zijn afhankelijk van anderen voor hun inkomen.

Een belangrijke stap vooruit zou zijn als overheden bewust kiezen voor duurzaam inkopen bij sociale ondernemingen. Bedrijven die er hun missie van hebben gemaakt om mensen via werk en opleiding weer een plek in de samenleving te geven.

Als gemeenten en instellingen hun inkoopbeleid daarop richten, ontstaat er een positief effect op meerdere vlakken. Minder uitkeringen, minder afhankelijkheid van toeslagen en vooral meer mensen die weer mee kunnen doen.

Bij Breedweer vertellen we dit verhaal elke dag opnieuw. Met enthousiasme en overtuiging. Totdat steeds meer organisaties begrijpen dat duurzaam inkopen niet alleen goed is voor de wereld, maar ook voor de samenleving.

En ondertussen draaien we gewoon een wasje.